Cách đọc sách hiệu quả
Bài này mình lấy từ 2 nguồn là learningcenter.unc.edu (đọc lúc Y4) và sách Học khôn ngoan mà không gian nan (đọc hồi Y5, tên nghe…mà hay thật nha). Nội dung khái quát thì khá tương đồng nhưng có nhiều phần bổ sung cho nhau, mình thường đọc như phần II, và kết hợp đặt câu hỏi và soạn sau khi đọc của phần I, tạm ổn nha😁.
I. Learningcenter.unc.edu
Thông thường nhiều người (kể cả mình) đều mở sách ra và đọc từ trang đầu tiên, những người này chia thành 2 nhóm:
1) Đọc từng chữ và note nguyên văn
2) Đọc lướt từ khóa
Mặc dù khác nhau nhưng cả 2 nhóm đều thụ động nên sẽ khó thấu hiểu hoặc nhớ những gì vừa đọc, do đó cần Chiến lược đọc tích cực (active reading strategies) bắt não thực sự làm gì đó khi đang đọc textbook.
1. Trước khi đọc
- Xem trước: tập trung vào tiêu đề, minh họa, biểu đồ, từ in đậm, từ khóa đầu bài, mở đầu, tóm tắt cuối bài, câu hỏi trắc nghiệm và note trong lề (sách ngoại văn thường có), câu hỏi thảo luận → ví dụ sách Nội có câu hỏi với trắc nghiệm, uptodate có tóm tắt,...
- Xem trước: tập trung vào tiêu đề, minh họa, biểu đồ, từ in đậm, từ khóa đầu bài, mở đầu, tóm tắt cuối bài, câu hỏi trắc nghiệm và note trong lề (sách ngoại văn thường có), câu hỏi thảo luận → ví dụ sách Nội có câu hỏi với trắc nghiệm, uptodate có tóm tắt,...
- Tích hợp kiến thức trước đó: lược lại kiến thức liên quan đã học và liên hệ với bây giờ → ví dụ Viêm phổi Nhi và Viêm phổi Nội
- Đặt mục tiêu: dựa vào phần xem trước, tự đặt câu hỏi sao mình phải đọc chương này, mình cần biết, hiểu gì và có thể làm gì sau khi đọc → thường nếu thi MCQ cần học kĩ các chi tiết như từ khóa, định nghĩa, ngày tháng, khái niệm cụ thể và ví dụ, trong khi đó đọc để viết tiểu luận thì tập trung vào các ý chính và liên kết lại với nhau
- Dự đoán: sau khi xem trước, tự dự đoán xem chương này viết về nội dung gì
- Đặt mục tiêu: dựa vào phần xem trước, tự đặt câu hỏi sao mình phải đọc chương này, mình cần biết, hiểu gì và có thể làm gì sau khi đọc → thường nếu thi MCQ cần học kĩ các chi tiết như từ khóa, định nghĩa, ngày tháng, khái niệm cụ thể và ví dụ, trong khi đó đọc để viết tiểu luận thì tập trung vào các ý chính và liên kết lại với nhau
- Dự đoán: sau khi xem trước, tự dự đoán xem chương này viết về nội dung gì
2. Trong khi đọc
- Tìm ra ý chính: câu đầu tiên thường là ý chính, trong khi các câu sau đó cung cấp thông tin chi tiết hơn
- Dùng câu hỏi và tìm câu trả lời: chuyển đổi câu tiêu đề thành câu hỏi thì phần dưới sẽ giống câu trả lời
- Đọc toàn bộ 1 đoạn hay 1 trang trước khi note: khi note cần ngắn gọn, tập trung ý chính và thể hiện bằng ngôn ngữ của mình, đừng nên highlight quá nhiều
- Thử đọc lướt qua
- Đặt câu hỏi: cả câu hỏi (1) thắc mắc về bài học và (2) tự test bản thân (suy nghĩ như thầy cô và tự vấn đáp bản thân) → câu hỏi cần tư duy phản biện như:
1) Sự khác biệt giữa... và....?
2) Tại sao em lại nghĩ...mà không phải...?
3) Những đặc điểm của....?
4) Kết quả xét nghiệm trả về em dự đoán gì, nhưng nếu... thì em giải thích sao?
5) Ca này có thêm tình trạng... thì em giải quyết như thế nào?
6) Bạn nói..., em đồng ý không, giải thích?
7) Đặc điểm quan trọng nhất của... là gì?
- Dừng lại và tóm tắt: sau mỗi phần (trang) nên dừng lại, nhớ lại viết tóm tắt lại những gì vừa đọc bằng từ của mình
- Học ít hoy: nên đọc 5-10 trang/lần thôi (mà bài Nhi thì 20 trang :v), nghỉ ngơi rồi hẵng đọc tiếp
- Tạo các liên kết: trước, trong và sau khi đọc nên tạo kết nối giữa kiến thức sách vở với cuộc sống (như lâm sàng nè) và những nội dung đã học trước đó
3. Sau khi đọc
- Đọc lại sau đó: sau khi đã tự đọc trước, sau khi học cần liên kết các note trên lớp với trong sách
- Sắp xếp suy nghĩ: tạo mindmap có thể giúp mình tổng hợp thông tin trong bài 1 cách trực quan, lý tưởng nhất là tự làm mindmap theo trí nhớ, sau đó đọc sách lại để thêm vào những chỗ mình còn thiếu, ngoài ra có thể dùng bảng so sánh, hình vẽ,...
- Tạo flashcard: dùng để tự kiểm tra mình và áp dụng quy tắc spaced repetition
II. Học khôn ngoan mà không gian nan
Nguyên tắc: tận dụng nhiều manh mối, gợi ý và những móc nối ký ức mình đã có từ trước
- Bước 1: đọc đề mục và suy nghĩ về nội dung sắp nói tới trong chương sách → giúp khơi lại các kiến thức đã có từ trước, ví dụ Đột quỵ thì nghĩ đến những kiến thức trước giờ
- Bước 2: xem mục lục
- Bước 3: đọc (1) mục tiêu học tập và (2) câu hỏi ôn tập → là các điều tác giả nhắn nhủ và cho là quan trọng
- Bước 4: đọc phần giới thiệu đầu bài và kết luận cuối bài → là tóm lược về nội dung và các phần quan trọng
- Bước 5: đọc toàn bộ tiêu đề lớn → để biết cách cấu thành chương sách
- Bước 6: đọc tất cả những tiêu đề nhỏ và đầu đề nhỏ → biết được phạm vi quan trọng trong tiêu đề lớn
- Bước 7: đọc dòng đầu tiên của mỗi đoạn văn → là câu chủ đề và tóm nội dung đoạn văn
- Bước 8: nghiên cứu những hình minh họa, biểu đồ, sơ đồ,... và đọc kỹ lời chú thích → giúp hiểu nội dung hình minh họa và sự phù hợp với cấu trúc chương
- Bước 9: ôn lại và nhắc lại các ý chính của chương
- Bước 10: đọc toàn bộ + chú thích
