Học để...thi cuối kỳ
I. SỰ TRÌ HOÃN
Thần chú mỗi lần học: “Thôi để mai, nay
quẩy phát nữa thôi 😅”
Trì
hoãn có thể để lại những hậu quả gì?
1. Sự
trì hoãn dẫn đến điểm kém và stress nhiều hơn
Việc trì hoãn không chỉ làm hoàn thành công việc trễ hơn và
chất lượng còn kém hơn, từ đó dẫn đến điểm thấp hơn, stress nhiều hơn và tỉ lệ
mắc bệnh cao hơn.
2. Sự
trì hoãn làm mình khó nhớ bài hơn
Trí nhớ của mình hoạt động tốt nhất khi học trong nhiều buổi
hơn (tăng 150%) là nuốt hết trong 1 lần - “distributed practice effect”.
3. Sự
trì hoãn thực sự làm tốn nhiều thời gian
Việc trì hoãn ép mình phải học quá tải → chỉ hiệu quả ngắn
hạn sau đó quên hết, cuối cùng chỉ lãng phí thời gian.
Vậy,
giải quyết trì hoãn như thế nào?
1. Đặt
các mini-deadline cho riêng mình
Một trong các giải pháp hiệu quả nhất cho thi cuối kì là
dàn trải các bài học ra → vừa trại mới vừa ôn lại trại cũ (như Nhi đi Tiêu hóa
→ Hô hấp → Huyết học → Thận niệu thì qua hô hấp ôn lại tiêu hóa, qua huyết học
ôn lại hô hấp), tốt nhất là cho dư 1 tuần để ôn lại tất cả lần nữa.
2. Hú
thêm người khác
Nên có thêm 1 người để giúp mình và cùng nhau thực hiện lịch
ôn thi → có nghiên cứu năm 2002: khi sinh viên có deadline từ người khác, nhiều
khả năng họ sẽ hoàn thành đúng hạn hơn.
3. Tha
thứ cho bản thân về việc trì hoãn trong quá khứ
Việc trì hoãn thường là gốc rễ của cảm xúc tiêu cực, sinh
viên mình thường không vượt qua điều này và tiếp tục trì hoãn → nghiên cứu: những
sinh viên tha thứ cho bản thân vì trì hoãn trong quá khứ thì sau này ít có khả
năng lặp lại → nhớ 1 điều rằng: it’s in the past.
4. Tự
thưởng bản thân khi theo được lịch trình
Việc tự thưởng cho mình khi hoàn thành sẽ hiệu quả hơn nhiều
so với việc trừng phạt bản thân khi trễ deadline → Tâm lí: mình cần thay đổi
cách nghĩ về việc đi muộn (ví dụ sẽ bị điểm danh hay lỡ bài), thay vào đó cần tập
trung vào việc đi sớm và thêm ý nghĩa cá nhân để hoàn thành công việc đúng giờ
(ví dụ đi sớm sẽ có chỗ để xe, ăn sáng thư thả nè).
II. NHỮNG ĐIỀU QUAN TRỌNG
KHI HỌC
1. Mình không thể nhớ hết tất cả mọi thứ
Đây không phải là một điều xấu mà là một
thực tế không thể phủ nhận (undentiable reality) → và điều tốt là thầy cô không
hỏi hết sách (nhưng mà không biết ra chỗ nào thì học hết).
Bài kiểm tra là một phần rất cần thiết của quá trình học tập vì giúp mình trao
dồi các kiến thức quan trọng nhất, học kĩ và hiểu các khái niệm lâu dài.
2. Phễu học tập (The learning funnel)
Về cơ bản, mỗi cấp độ học tập sau này phải
được tập trung hơn cấp độ trước đó → ví dụ: một bài bệnh học Nhi khoảng 20
trang → bài tập cô cho sẽ trả lời 10 câu hỏi quan trọng → cuối kì có thể chỉ hỏi
2 câu ⇒ do đó, mỗi
cấp độ học tập sau cần ít chi tiết hơn và tập trung nhiều hơn. Điều này cực kì
quan trọng vì sẽ giúp mình tập trung các chi tiết chính và quan trọng nhất → nếu
không hiểu điều này, mình sẽ mắc kẹt trong 1 tình huống rất thường gặp: choáng
ngộp khi nghĩ mình phải học cả đống và khi thi thì “ủa cái này tui chưa nghe
qua bao giờ luôn á 🥲”.
Làm
sao để nhận biết điều gì là quan trọng trong bài học?
1. Nội
dung nào là cần thiết cho sự hiểu biết của mình?
Trong bất cứ trải nghiệm học nào (trên lớp, phòng thí nghiệm,
đọc sách và lâm sàng), sinh viên cần tìm những thông tin nào là cần thiết
vì hầu hết các chi tiết trong bài đều hỗ trợ cho các nội dung này (thường là
câu mở đầu của mỗi đoạn).
2. Bài
tập về nhà và MCQ nhấn mạnh điều gì?
Nếu thấy một khái niệm lặp đi lặp lại trong bài tập và MCQ→
cần học kĩ vì đây là phần giảng viên muốn nhấn mạnh.
3. Những
khái niệm nào xuất hiện ≥2 lần?
Luôn đọc sách trước khi đến lớp, điều này sẽ giúp (1) hiểu
bài tốt hơn và (2) phát biểu, đóng góp buổi học hiệu quả hơn. Và những khái niệm
trong sách được giảng viên nhắc lại (CBL chứ không dạy lại hết) là những điểm
quan trọng → cách đặt câu hỏi: muốn có câu trả lời
đúng thì nên đặt 1 câu hỏi sai, mình thấy thường hỏi hơi “ngố” tí là
thầy cô sẽ chỉ dẫn tận tình, nhiều khi bản thân mình hiểu sai nên cũng cần hỏi
để xác định lại.
4. Trong
lúc giảng, thầy cô đã nhấn mạnh điều gì?
Giảng viên là người ra đề, do đó mình cần tập trung vào những
điều mà giảng viên dành nhiều thời gian giải thích nhất (vì họ tin rằng phần
này quan trọng và nhiều khả năng sẽ ra thi).
⇒ “Remember that you can’t
remember every fact from every learning experience. It’s impossibility”
III. MÌNH KHÔNG PHẢI MIẾNG
MÚT XỐP HẤP THỤ TẤT CẢ MỌI THỨ, VIỆC HỌC LÀ SỰ SÁNG TẠO
1. Một quan niệm sai lầm: việc học về cơ bản
là hấp thụ thông tin
Quan niệm ngày trước: sinh viên đến ngồi
trong lớp, giảng viên giảng bài và sinh viên chép lại, cuối kì kiểm tra coi ai
thuộc bài nhất → Nothing could be further from the truth. Tất cả việc học phải
chủ động, đừng mong đợi ghi âm lại bài giảng, nghe khi đang ngủ và học được gì
đó.
Việc học như đi làm, nếu mình ở trường full-time cũng như đi làm full-time, chỉ khác là tiền lương được trả vào cuối qua trình học thay vì mỗi 2 tuần → mình nên nghĩ như vầy, vì mình sẽ không làm được việc trừ khi mình tạo ra điều gì đó. Work involves creating something → nếu mình đọc chương này rồi, nhưng mình chưa tự tạo ra thứ gì thì cũng như mình chưa học → đoạn này hơi phũ, nhưng “tạo ra” không hẳn là soạn lại mà có thể là take-note.
⇒ để có thể coi mình như người “đang học”,
mình cần “tương tác” với bài giảng và tạo ra thứ gì đó mới (không cần tương tác
trực tiếp, kiểu thắc mắc có thể ghi lại tự tìm hiểu hoặc hỏi trực tiếp giảng
viên).
2. Một ví dụ cụ thể để giúp làm rõ điều
trên: viết báo với xem phim
Viết một bài học rất khó, việc này buộc
mình phải nghĩ về 1 chủ đề nào đó, lập ra các ý tưởng, sắp xếp vào từng nhóm
theo thứ tự hợp lí và thể hiện các suy nghĩ đó bằng văn bản. Đây là một việc
nghiêm túc và tốn hàng giờ thậm chí vài ngày. Xem phim thì ngược lại, việc này
cần ít nỗ lực hơn và chỉ là hấp thụ thông tin.
→ Việc học là công việc, là tạo ra, hiểu,
giải thích và nhóm các ý tưởng lại với nhau.
3. Điểm mấu chốt của chương này: bạn đã
không học cho đến khi bạn tạo ra gì đó
Đừng coi buổi học đã hoàn thành trừ khi
mình đã tạo ra gì đó → việc học không chỉ input mà cũng cần phải output. Hehe
mà đừng để bị ngộp bởi điều này, chỉ cần nhớ nó và áp dụng là được.
IV. CÁCH HỌC: 3 CHIẾN
LƯỢC CHUẨN BỊ CHO KỲ THI
1. Tạo study guide của riêng mình
Đầu tiên (1): study guide này được tạo từ note trên lớp, lâm sàng và bài tập của mình → mình tự review và nhóm lại với nhau, tập trung vào các nội dung quan trọng nhất. Đọc lại sách không hữu ích bằng xem lại note của mình. Tiếp theo (2), nếu mình chỉ copy từ study guide của người khác sẽ không hiệu quả (tui đã trải nghiệm và rất hiểu).Cuối cùng (3): tạo study guide từ note của mình trước khi học đến những tài liệu của giảng viên. Điều này thực sự khó nhưng sẽ hữu ích vì mình có thể so sánh được với những nội dung giảng viên dạy, nếu thấy khác biệt hãy hỏi ngay sẽ giúp mình nhớ lâu (đa phần mình đều làm ngược lại: đọc sách trước, nghe giảng rồi note sau đó hệ thống lại).
2. Tự đặt câu hỏi đúng cách
Việc tự đặt câu hỏi là tốt nhưng cần phải đặt câu hỏi 1 cách chủ động (actively
- producing) thay vì thụ động (passively - absorbing).
- Passive
quizzing: câu hỏi xuyên
suốt các flash cards hoặc notes và mình tự nghĩ “Ok tui biết cái này nè” (kiểu
card che chữ)
- Active
quizzing: test kiến thức
của mình bằng cách viết câu trả lời ra trước khi check lại (kiểu card tự luận)
→ điều này giúp mình tự biết mình hiểu rõ thông tin như thế nào. Điều này rất
khó nhưng thời gian dành cho nó sẽ hiệu quả hơn và giúp mình biết cần chuẩn bị
thêm gì cho kỳ thi.
→ do đó, tạo flashcard, dùng flashcard của người khác, dùng
quiz app trên điện thoại, tự hỏi từ study guide,.. cách nào cũng hữu ích, tuy
nhiên luôn nhớ là cần tạo ra thứ gì đó
3. Tham gia một nhóm học tập
Một nhóm học tập có thể cực kì hữu ích,
tuy nhiên vấn đề quan trọng là dễ mất tập trung → nhóm chỉ hiệu quả khi tập
trung vào việc học hơn là giao lưu kể chuyện. Số lượng tốt nhất nên từ 3-5 người, và nên có những sinh viên đã học bài để
có thể giúp đỡ lẫn nhau. Nếu 1 nhóm được lập ra để tìm hiểu tài liệu lần đầu sẽ
dễ bị “trật bánh” nhanh chóng, tuy nhiên nếu là để ôn lại bài trước kỳ thi sẽ rất
tốt vì tất cả mọi người đều có thể chuẩn bị bài. Cần tập trung và giải thích về
các khái niệm khó trên lớp, điều này sẽ giúp nhóm hiểu được cách suy nghĩ của từng
thành viên về vấn đề này và hệ thống các ý tưởng lại với nhau.
V. CHUẨN BỊ ĐIỀU QUAN
TRỌNG NHẤT: BẢN THÂN MÌNH
1. Nghỉ ngơi đầy đủ
Nếu ngủ không đầy đủ, cả trí nhớ và sự tập
trung đều bị giảm sút. Ngoài ra khả năng sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề
cũng giảm dần → Nghiên cứu: các sinh viên ngủ đủ 8 tiếng có khả năng giải toán
cao gấp 3 lần các sinh viên thiếu ngủ. Một số tác dụng khác của việc ngủ đủ giấc
chưa được nghiên cứu nhiều nhưng ít nhiều cũng thể hiện rõ: tâm trạng, cân bằng
cảm xúc, điểm kiểm tra, sự tập trung và các yếu tố tích cực khác đều tăng theo
giấc ngủ.
→ Hãy chắc chắn mình ngủ đủ giấc vài
ngày trước kỳ thi
2. Vượt qua áp lực kỳ thi
Stress ảnh hưởng đến tất cả mọi sinh
viên, đây không phải là điều xấu mà chỉ là 1 phần của cuộc sống → ai thi cũng
lo lắng, điều quan trọng mình cần hiểu là stress đang
và sẽ luôn ở đó. Nghiên cứu: quá ít stress sẽ cản trở sự thành công
của mình, nhưng quá nhiều cũng vậy → để đảm bảo stress của mình ở phức phù hợp,
cần chuẩn bị tinh thần: biết là nó đang tới, chấp nhận rằng đây là một trải
nghiệm bình thường hoặc thậm chí có lợi.
3. Nuôi dưỡng cơ thể và trí óc của mình
Ăn các thực phẩm lành mạnh và uống đủ nước
luôn là 2 khía cạnh quan trọng để đảm bảo đầu óc mình hoạt động tốt nhất. Hãy
ăn nhiều trái cây và rau quả, đồng thời nên có cả thịt nạc nhiều đạm. Ngoài ra,
omega-3 trong cá rất quan trọng đối với chức năng não.
4. Đừng nghĩ quá nhiều khi đến thời gian
thi
Nếu mình đã cho cơ thể và tâm trí nghỉ
ngơi, ăn lành mạnh và uống đủ nước thì gần như mình đã sẵn sàng cho các stress
đang đợi mình → do đó, thời gian kiểm tra là lúc để tin tưởng bản thân. Trả lời
những câu mình biết, nếu không biết câu trả lời thì cần loại bỏ những câu rõ
ràng sai, sau đó dành thời gian cân nhắc các lựa chọn khác. Đôi khi mình cần phải
đoán, key là dựa trên những mối liên hệ mình đã biết. Hãy tin tưởng tâm trí và
sự chuẩn bị của mình, có thể mình biết nhiều hơn mình nghĩ á.
5. Thêm 5% vào thời gian thi
Cuối cùng, khi mình làm bài kiểm tra cuối
kỳ, áp lực của bài thi sẽ làm mình “tăng thêm 5% công lực” → dành 5% thời gian
cuối cùng để quay lại và kiểm tra bài làm (khoảng 5-10 phút), điều này có thể tạo
nên sự khác biệt (hoặc là sửa lại câu nào sai câu đó hehe).
VI. ÔN THI NHỒI NHÉT CẤP
TỐC
Điều quan trọng: “Nhồi nhét (cramming) không giống như học” - hi vọng không cần sài phần này.
Sự
khác biệt quan trọng giữa ghi nhớ ngắn hạn và dài hạn là gì?
1) Trí nhớ dài hạn: đây là chiến lược quan trọng nhất, mình
sẽ tập trung vào việc hiểu các thông tin từ lần học đầu tiên, biết rằng sẽ lãng
quên 1 phần nào đó và sau đó nhớ lại (recalling) vào 1 ngày sau đó để đưa vào bộ
nhớ dài hạn - long-term process of learning and reviewing
2) Trí nhớ ngắn hạn (hay trí nhớ làm việc) rất hạn chế,
nghiên cứu: trí nhớ làm việc chỉ có thể chứa 5-9 nội dung cùng lúc → việc nhồi
nhét rất khó
5
chiến lược học nhồi nhét?
1. Chuck everything
Về cơ bản, “chucking” nghĩ là chia mọi thứ thành các nhóm nhỏ hơn có các khái niệm liên
quan đến nhau. Ví dụ cần học 40 từ vựng → nếu chia thành 4 nhóm, mỗi
nhóm 10 từ liên quan sẽ dễ học hơn 40 từ riêng lẽ, hoặc các yếu tố tiên lượng nặng
cơn hen mình tự chia thành 3 nhóm, gồm tiền căn của hen, thuốc đang dùng và các
yếu tố khác sẽ dễ nhớ hơn là liệt kê từng ý → do đó nếu phải nhồi nhét, việc
phân nhóm sẽ giúp dễ nhớ hơn
2. Soạn bài, soạn bài và soạn bài
Trong thời gian gấp rút cuối cùng, đừng
bỏ qua việc tạo study guide → có thể ít chi tiết hơn nhưng vẫn phải tạo ra gì
đó, luôn nhớ không bao giờ học bởi việc hấp thụ đơn thuần, phải chủ động. Ngoài
ra, đừng bao giờ thử đọc lại giáo trình (nếu có thể tránh được), nếu phải đọc
thì cách tốt nhất là đọc lại câu hỏi ôn tập cuối bài
và trả lời dựa trên chương đó. Việc đọc
lại 1 chương gần như hoàn toàn thụ động, do đó rất không hiệu quả.
3. Đừng bỏ qua học nhóm
Nghe có vẻ học nhóm làm lãng phí thời
gian quý báu, tuy nhiên điều này có thể giúp ích rât nhiều trong giai đoạn nhồi
nhét. Nếu mình tập trung cao độ, các thành viên trong nhóm sẽ giúp mình làm rõ
những chỗ còn yếu và biết nội dung nào cần học kĩ hơn. Khi học nhồi nhét, mình
cần sử dụng càng nhiều giác quan càng tốt: nói bài giảng + giải thích cho người
khác và chính mình + tạo biểu đồ và đồ thị mới +... làm bất cứ thứ gì để tìm hiểu
thông tin → học nhóm sẽ buộc mình dùng nhiều giác quan hơn.
4. Công cụ ghi nhớ là
người bạn tốt nhất
Về cơ bản, mnemonic giúp mình sắp xếp
danh sách các mục dường như không liên quan trong đầu bằng những “câu ngớ ngẫn”
hay từ nghữ “hài hước”, như các nguyên nhân viêm tụy cấp: I GET SMASHED.
5. Overlearning everything
Đối với trí nhớ lâu dài, việc học lại những
điều đã biết không có nhiều tác dụng mà còn mất nhiều thời gian. Tuy nhiên, điều
này lại cực kì hiệu quả trong trí nhớ ngắn hạn. Nếu bạn trả lời một vấn đề ngay
từ lần đầu tiên mà không cần sự trợ giúp hay phải tham khảo tài liệu nào khác →
coi là “đã học được”. Nếu mình không nhồi nhét, tốt nhất là mình review lại vào
1 tuần sau → cách này sẽ làm mình khó nhớ vào hôm sau nhưng nếu xem lại sau 1
tuần thì khả năng lưu giữ dài hạn tốt hơn nhiều → đây là cách tốt nhất cho trí
nhớ dài hạn.
Tuy nhiên đối với việc nhồi nhét, mình cần phải tiếp tục thực hành lại các vấn đề sau khi đã trả lời 1 cách hoàn hảo → hi vọng kiến thức tồn tại đến sau kỳ thi :)))
