Cách take-note, chú thích và concept maps

By -



Ngoài 3 phương pháp take-note dưới dây còn rất nhiều - nổi tiếng như Cornell notes chẳng hạn, nhưng ở đây mình muốn giới thiệu Outlines note vì thấy Amboss và bộ sách BRS đều viết theo kiểu này. Về cá nhân thì mình thấy Outlines note khá hiệu quả, nhất là khi tóm lược textbook.

I. TAKE NOTE KHI ĐỌC

1.  Tầm quan trọng của note xịn
     -  Sắp xếp ý tưởng của mình và thông tin từ text
     -  Giữ sự tập trung và "tương tác" với bài đọc
     -  Tạo tư duy phản biện với những gì đang đọc
     -   Rút ra kết luận và các nội dung chính của bài

2.  Cách để ghi chú tốt trong khi đang đọc
1)  Ghi chú từ trí nhớ của mình
Mình thường bỏ lỡ cơ hội "tiêu hóa" thông tin do thường tập trung tạo ghi chú hơn là thực sự hiểu nội dung. Vì thế, chỉ đọc 1 phần ngắn hoặc 2-3 trang và dừng lại để nhớ về những gì vừa đọc 🠆 sau đó note theo trí nhớ của mình, điều này giúp tập trung vào ý chính thay vì bị cuốn vào các chi tiết nhỏ. Ngoài ra, hãy thử thử tóm tắt các ý chính sau khi đọc đoạn ngắn mà không nhìn lại bài text 🠆 sau khi nhớ không được nữa mới tra sách coi chi tiết (không cần nhớ 100%)
2)  Đánh dấu trực tiếp lên text
Dùng laptop thì có thể khoanh tròn, chú thích, highlight và comment 🠆 làm việc bằng tay khi đọc giúp tập trung hơn  
3)  Phương pháp outline: 
Giúp mình sắp xếp các note có dạng cấu trúc: đầu dòng bên trái thể hiện chủ đề chính, tiếp theo là các chủ đề phụ được thụt lề 🠆 tốt nhất khi sử dụng với các bài giảng có cấu trúc tương đối rõ ràng 
    -  Ưu điểm: làm nổi bật các điểm chính của bài, tiếp theo là các chủ đề phụ 🠆 sắp xếp có         hệ thống, giúp dễ tập trung 
    -  Nhược điểm: không phù hợp với các môn nhiều công thức và biểu đồ như toán, hay bài         giảng không theo cấu trúc nhất định
5 bước tạo Outline notes:
B1: Phác thảo chủ đề chính: bên trái trang, càng ít chủ đề chính càng tốt (thậm chí là 1 cũng được)
B2: Phác thảo các chủ đề phụ: viết dưới chủ đề chính và thụt sang phải
B3: Chèn thêm các đặc điểm, phân loại: tiếp tục thụt sang phải
B5: Thêm các chi tiết và ví dụ: cố gom thông tin nhưng tránh viết thành đoạn văn dài, có thể viết 1-2 câu ngắn, vẽ minh hoạt hoặc ví dụ thực tế
B6: Xem và đọc lại ghi chú: tốt nhất là trong vòng 24h 
Minh họa về Outline notes hồng cầu hình cầu
            
3.  Tạo tổ chức đồ hoặc bản đồ khái niệm
     -  Giúp tổ chức thông tin 1 cách trực quan nhất, phân biệt các nội dung chính nhờ: bản đồ           khái niệm, phân tầng, bảng, sơ đồ Venn,...
     -  Tự tạo Q&A hoặc Study guide
     -  Đặt câu hỏi từ tiêu đề và tìm câu trả lời trong khi đọc


Mình thấy chú thích là 1 phần rất quan trọng, khi thầy cô diễn giải khái niệm trong CBL hoặc lâm sàng thì việc triển khai và hệ thống ý lại là bước đầu của nhớ và hiểu bài.

II. CHÚ THÍCH (ANNOTATING TEXTS)

1.  Chú thích là gì?
Có thể là 1 bản tóm tắt có hệ thống của bài text 🠆 giúp nhận thấy các từ khóa quan trọng và các nội dung chính 🠆 là chiến lược học tập tích cực, giúp cải thiện sự hiểu biết và lưu trữ thông tin

2.  Tại sao cần phải chú thích?
      -  Giúp cô lập, tổ chức các ý quan trọng và xác định nội dung chính
      -  Theo dõi quá trình tự học, có thể hiệu quả hơn đọc các note riêng lẽ

3.  Chú thích như thế nào?
      -  Tóm tắt các ý chính bằng ngôn ngữ của mình:
           +  Dựa vào tiêu đề và các từ in đậm 🠆 tìm ý chính và lập luận
           +  Lưu ý về cách văn bản được tổ chức, có thể theo trình tự thời gian, cây ý tưởng,...
      -  Khoanh tròn các khái niệm và cụm từ chính:
           +  Coi các thuật ngữ nào được đề cập trong bài? Khi nào sử dụng các từ khác cho                      khái niệm tương tự? Tại sao?
      -  Viết ý kiến và câu hỏi ngắn gọn của mình:
           +  Câu hỏi có thể cụ thể hơn hoặc mở rộng vấn đề để bản thân thực sự "tương tác"                    với text
      -  Dùng chữ viết tắt và kí tự:
            +  ?: khi có câu hỏi hay cần làm rõ thêm
            +  !: có gì đó hay, kết nối với nội dung khác hay cần lưu ý
            +  *: có thể dùng làm ví dụ minh họa
      -  Highlight/gạch chân:
            +  Tránh sử dụng quá mức

4.  Những điều quan trọng nhất?
     -  Chú thích giúp tăng tương tác của mình và bài text 🠆 tập trung và mở rộng kiến thức               hơn
     -  Khi chú thích, hãy tự hỏi: Sao để mình giải thích ý này với bạn?
     -  Dùng lời của riêng mình, vẽ sự kết nối với những gì mình đã biết và tự hỏi

5.  Hiệu quả của chú thích?
Tuy tốn nhiều thời gian, nhưng giúp 2 điều quan trọng:
1)  Tiết kiệm thời gian cần để ôn lại do mình có thể xem các nội dung quan trọng nhanh và hiệu quả (không cần đọc hết sách)
2)  Tăng khả năng ghi nhớ kiến thức do có thể đào sâu hơn

Ví dụ: bên dưới người đọc ghi chú gồm sự hiểu biết của bản thân về nội dung và cách họ có thể áp dụng 🠆 tự đặt câu hỏi muốn thấy câu trả lời trong phần sau hoặc chính người đọc sẽ tự trả lời trong page riêng của mình 🠆 quá đỉnhhhhhhhh
Minh họa các chú thích

Tài liệu tham khảo: Annotating texts


III. CONCEPT MAPS

1.  Concept maps là gì?
Concept maps giúp thể hiện thông tin 1 cách trực quan nhất, có thể có dạng biểu đồ, tổ chức đồ, bảng, sơ đồ, sơ đồ Venn, dòng thời gian, biểu đồ T (chia 2 bên),... giúp  mình có cái nhìn tổng thể và trực quan hơn. Do đó biểu đồ này thích hợp nhất khi dùng để phân tích thông tin, so sánh sự khác biệt giữa 2 hay nhiều thứ.

2.  Tạo và sử dụng concept maps
Không có cách đúng hay sai, điều quan trọng là tập trung vào cách để liên kết các ý tưởng lại với nhau, các bước:
    1)  Xác định khái niệm chính
    2)  Tự nhớ và tạo ra ý tưởng liên quan với khái niệm chính (tự nhớ lại là các tốt nhất để                đánh giá mình đã hiểu bao nhiêu và phần nào cần cải thiện thêm)
    3)  Đọc lại bài giảng và note xem mình còn thiếu phần nào
    4)  Tập trung vào sự liên quan giữa các ý với nhau

3.  Các ví dụ
    1)  Minh họa sự giống và khác nhau giữa 2 ý tưởng, lưu ý phần giao giữa 2 vòng tròn
    
    2)  Minh họa mối liên hệ giữa các ý tưởng theo quá trình (như chuỗi thức ăn)
                
    3)  Minh họa mối liên hệ giữa 2 ý tưởng chính và các chi tiết
            
 
Tài liệu tham khảo: Using concept maps